در بسیاری از قوانین حقوقی کارگری در سراسر جهان، مفهوم سنوات خدمت و حق سنوات وجود دارد. این مفهوم به خاطر این است که وجود سالهایی که یک فرد برای یک شرکت کار کرده است میتواند برایش ارزش افزوده بسیاری داشته باشد. در ادامه خلاصهای در مورد محاسبه سنوات خدمت و حق سنوات ارایه می گردد.
سنوات خدمت چیست؟
سنوات خدمت، به مدت زمانی که یک کارمند یا کارگر برای یک شرکت کار کرده است سنوات خدمت نامیده میشود. به طور کلی، سالهایی که یک کارمند در جایی مشغول به کار است، به عنوان سالهای خدمتش مطرح میشوند.
نحوه محاسبه سنوات خدمت
برای محاسبه سنوات خدمت کارمند باید تمامی سالهایی را در نظر گرفت که کارمند برای شرکت مشغول به کار بوده است. به عنوان مثال، اگر یک کارمند برای سه سال در یک شرکت کار کرده باشد، سنوات خدمت او برابر با سه سال است.
حق سنوات چیست؟
حق سنوات مزد یا حقوقی است که بر اساس میزان سنوات خدمت کارگر در یک کارگاه محاسبه و به وی پرداخت می شود. مطابق با ماده 24 قانون کار در صورت خاتمه قرارداد کار، کار معین یا مدت موقت، کارفرما مکلف است به کارگری که مطابق قرارداد، یکسال یا بیشتر، به کار اشتغال داشته است برای هر سال سابقه، اعم از متوالی یا متناوب، بر اساس آخرین حقوق مبلغی معادل یک ماه حقوق به عنوان مزایای پایان کار به وی پرداخت نماید. روشن است که حق سنوات خدمت همان مزایای پایان کار است.
نحوه محاسبه حق سنوات
در ایران محاسبه حق سنوات کارمند، در هر شرکت متفاوت است و بسته به شرایط خاصی که شرکت دارد تعیین میشود. به بیانی دیگر محاسبه حق سنوات به دو عامل مدت قراردادهای پرسنلی شرکت و زمان تسویه حق سنوات بستگی دارد. در حال حاضر در شرکتهای ایرانی سایستهای مرتبط با قراردادهای پرسنلی و زمان تسویه حق سنوات به یکی از روش های زیر انجام می گیرد.
1) عقــــد قــرارداد با پرسنل به مدت حداکثر یکسـال، محاسبه سـالانه حق سنوات، پرداخت و تسویـــه آن بطـور سالانه
2) انعقــاد قــرارداد با پرسنل به مدت بیش از یکســال، محـاسبه سالانه حق سنوات، پرداخت و تسویـه آن بطـور سالانه
3) بستن قـرارداد با پرسنل به مدت حداکثر یکسال، محاسبه سالانه حق سنوات، پرداخت و تسویه آن در زمان خــاتمه کـار
4) انعقاد قرارداد با پرسنل به مدت بیش از یکسـال، محاسبه سالانه حق سنوات، پرداخت و تسویه آن در زمان خـاتمه کـار
نحوه محاسبه حق سنوات در اکسل
در آموزش حاضر، به تفکیک برای هر یک از حالت های ذکر شده در فوق توضیحات نحوه محاسبه حق سنوات یا مزایای پایان کار ارایه و نهایتاً فایل اکسلی که ایجاد می شود قابلیت استفاده در همه شرکتها را دارد.اما بطور کلی با توجه به چند متغیر مشترک در بسیاری از شرکتها، میتوانید به طریقی این مورد را محاسبه کنید. برای مثال، فرض کنید یک شرکت برای محاسبه حق سنوات از روش زیر استفاده میکند:
تعداد روزهای سنوات خدمت کارگر در شرکت × 365 / آخرین حقوق ماهانه مأخذ محاسبه حق سنوات = حق سنوات
در این فرمول، آخرین حقوق ماهانه مبنای محاسبه حق سنوات کارمند در عدد 365 تقسیم می شود. تا از این طریق حقوق روزانه مبنای محاسبه حق سنوات کارگر محاسبه شود. به بیانی دیگر تا اینجا مشخص می شود حق سنوات روزانه کارگر معادل چه مبلغی است.
سپس نتیجه حاصله در تعداد روزهای کارکرد کارگر در شرکت ضرب می شود و نتیجه ای که از این طریق بدست می آید همان حق سنوات یا مزایای پایان کار کارگر در شرکت است. همچنین روش دیگر محاسبه حق سنوات به این صورت است که کافی است آخرین حقوق ماهانه مبنای محاسبه حق سنوات را در سنوات خدمت کارگر در شرکت ضرب کنیم.
برای مثال؛ فرض کنید یک کارمند برای ۲۰ سال در یک شرکت کار کرده باشد و آخرین حقوق و مزایای مبنای محاسبه حق سنوات وی مبلغ 15،000،000 تومان است. میتوان حق سنوات او را به صورت زیر محاسبه کرد:
300،000،000 تومان = (365*20) × 365 / 15،000،000تومان = حق سنوات (روش اول)
یا
300،000،000 تومان = 20 × 15،000،000تومان = حق سنوات (روش دوم)
همانگونه که در نتیجه مثال فوق مشخص است فارغ از اینکه از کدام فرمول جهت محاسبه مزایای پایان کار پرسنل استفاده کنیم نتیجه یکسان خواهد بود. اما پیشنهاد ما این است از روش اول استفاده نمایید.
چرا که در مثال فوق سنوات خدمت کارگر را 20 سال در نظر گرفتیم و این یک عدد رند است. همه ما می دانیم که در عمل به این صورت نیست. در عمده موارد در زمان تسویه حساب با پرسنل میزان سنوات خدمت کارگران بصورت یک عدد رند سالانه نیست.
به عنوان مثال کارکرد پرسنل می تواند 20 سال و 7 ماه و 18 روز باشد. در این صورت جهت محاسبه دقیق حق سنوات می بایست میزان کارکرد یا سنوات خدمت را ابتدا به روز تبدیل و سپس محاسبات را انجام دهیم. پس بهتر است از همان ابتدا مبنای فرمول محاسبات را بر اساس روز کارکرد در نظر بگیریم.
در آموزش ویدیویی ساخت فایل اکسل محاسبه حق سنوات، فایل را به گونه ای ایجاد خواهیم کرد تا صرفاً با وارد کردن تاریخ استخدام و تاریخ زمان محاسبه حق سنوات روزهای کارکرد پرسنل به لحظه محاسبه و در دسترس باشد و تعداد روزهای سنوات خدمت ملاک محاسبات مربوط به حق سنوات قرار می گیرد.
محاسبه حق سنوات پرسنل با کمک اکسل در کوتاه ترین زمان ممکن، همراه با بالاترین دقت در محاسبات
سوالات شما در خصوص حق سنوات
آیا حق سنوات محاسبه شده در هر سال قطعی است یا علی الحساب؟
در صورتیکه مدت قرارداد منعقد شده با پرسنل حداکثر یکسال باشد و مبلغ حق سنوات در پایان مدت قرارداد پرداخت شود. در این صورت حق سنوات محاسبه و پرداخت شده قطعی است و کارفرما تکلیف دیگری در این خصوص ندارد.
تمدید سالانه قرارداد با پرسنل حق سنوات را از قطعی به علی الحساب تبدیل می کند؟
در صورتیکه قرارداد کار مدت موقت برای حداکثر یکسال منعقد شده باشد و در هنگام خاتمه قرارداد ( انقضای مدت قرارداد کار ) حق سنوات به کارگر پرداخت شود پرداخت انجام شده قطعی محسوب شده و علی الحساب نمی باشد. اگر چه بعد از پرداخت حق سنوات و انجام تسویه حساب، مجدداً قرارداد تجدید یا تمدید شود و کارگر به اشتغال خود ادامه دهد.
در چه شرایطی حق سنوات علی الحساب محسوب می شود؟
چنانچه قرارداد کار ، برای بیش از یکسال منعقد شده باشد و در پایان سال در صورتیکه هنوز از مدت قرارداد باقی مانده است، تسویه حساب با کارگر انجام و حق سنوات به وی پرداخت شود. در این صورت تسویه حساب و پرداخت بعمل آمده علی الحساب بوده و قطعی محسوب نمی شود و مابه التفاوت آن باید در هنگام انقضای مدت قرارداد کار به کارگر پرداخت شود.
ذخیره مزایای پایان خدمتی که سالانه محاسبه و در حسابها منظور می شود قطعی است یا علی الحساب؟
با توجه به این موضوع که ذخیره مزایای پایان خدمت در شرکتهایی محاسبه و در حسابها منظور می شود که از بابت حق سنوات محاسبه شده سالانه پرداختی به پرسنل صورت نمی گیرد بلکه بصورت ذخیره در حسابها ثبت و در زمان خاتمه همکاری پرسنل با شرکت با وی تسویه می شود. بر این اساس تمامی محاسبات مربوط به حق سنوات طی سالهای همکاری پرسنل با شرکت جنبه علی الحساب دارد و می بایست در زمان خاتمه همکاری پرسنل با شرکت بر اساس آخرین حقوق برای کلیه سنوات خدمت پرسنل محاسبه و پرداخت شود.
با پرسنل شرکتم قرارداد 3 ساله منعقد می کنم حق سنوات رو چگونه باید محاسبه کنم؟
در صورتیکه در انتهای هر سال، حق سنوات محاسبه و به پرسنل پرداخت می شود. در این صورت پرداخت های انجام شده جنبه علی الحساب داشته و می بایست در تاریخ خاتمه قرارداد کار، حق سنوات بر اساس آخرین حقوق و برای مدت 3 سال محاسبه و مابه التفاوت به پرسنل پرداخت شود.
قرارداد پرسنل شرکتم یکساله هست و عمدتاً پس از خاتمه قرارداد، قرارداد جدیدی منعقد می کنم. حق سنوات چگونه محاسبه می شود؟
در چنین شرایطی در صورتیکه در تاریخ خاتمه قرارداد حق سنوات مربوطه محاسبه و به پرسنل پرداخت شود به لحاظ قانونی حق سنوات پرداخت شده “جنبه قطعی” دارد و کارفرما تکلیف دیگری در این خصوص ندارد. و در صورت تجدید و یا تمدید قرارداد برای سنوات آتی، صرفاً مدت زمان کارکرد پرسنل در هر سال، بعنوان مبنای محاسبه حق سنوات در نظر گرفته می شود. توجه داشته باشید. این موضوع منوط به این شرط است که در پایان هر سال حق سنوات محاسبه و پس از محاسبه در همان سال به پرسنل پرداخت شود.
قرارداد پرسنل شرکتم یکساله هست و بابت حق سنوات هر سال ذخیره در حسابها منظور می شود؟
در چنین شرایطی با توجه به در نظر گرفتن ذخیره در حسابها بابت مزایای پایان خدمت و یا حق سنوات، ذخیره سالانه منظور شده در حسابها “جنبه علی الحساب” داشته و مبلغ قطعی حق سنوات معادل آخرین حقوق کارگر در سال خاتمه همکاری و به نسبت سنوات خدمت پرسنل در شرکت می باشد.